Foutjes en onvolkomenheden horen erbij

Ik borduur op papier. Dus ik voordat ik steekjes kan maken, moet ik eerst zelf alle gaatjes prikken. Als ik een fout gaatje prik kan je dat niet meer helemaal wegwerken, het blijft zichtbaar. Ik moet die foutjes dus op de een of andere manier oplossen. Of ze accepteren. Soms doe ik het één. Soms het ander. Vaak blijkt dat die foutjes tot iets nieuws leiden. Ze maken bijvoorbeeld een schaduw, of de extra borduurlijnen die ik moet maken leveren iets op waar ik weer blij van word. Tijdens het borduren kan ik nog heel makkelijk de kleine onvolkomenheden van de originele tekening corrigeren. Ik kan een te scherp hoekje afronden, een lijntje dat te veel is wegwerken of een missend lijntje aanvullen. Meestal doe ik dat niet, want als ik dat wel doe wordt het beeld uiteindelijk veel te gestileerd. Het leven gaat er uit. De foutjes en onvolkomenheden horen erbij. Zij versterken het uiteindelijke resultaat zelfs.

Noodcreativiteit

Noodcreativiteit noemt mijn zus het; creativiteit uit nood geboren. Dat zie je veel deze dagen. De hoogwerker voor het balkon om oma te feliciteren, de romantische tweepersoonsrestaurantjes in glazen kassen aan het water, maar ook het simpele aanreiken van een ontsmette winkelwagen. Dat laatste is niet de meest creatieve, maar die zou ik wel graag willen houden. Ik voel me welkom en het vermindert mijn huidige winkelstress. Noodcreativiteit is iets anders dan het flexibele creatieve denken waar organisaties tegenwoordig sowieso niet meer zonder kunnen, het meebewegen met de tijd. Het is ook iets anders dan de creatieve energie die ikzelf ervaar sinds de thuisisolatie. Door het leven in een laag tempo en in een schijnbaar klein cirkeltje, is mijn wereld rijk aan verbeelding. Noodcreativiteit is van iedereen. Het laat zien waar de mens allemaal toe in staat is als de nood het hoogst is.

Creatief en simpel

Met een grote boog om elkaar heen lopen, elkaar niet aanraken of opzoeken. Het is gedrag waar je de hele tijd bij stil moet staan. Onze normale automatismen moeten worden uitgeschakeld. Het voelt onnatuurlijk. En het wil ook maar geen nieuwe gewoonte worden. Nu, na een aantal maanden blijkt dat dan ook steeds moeilijker vol te houden. Sommige oplossingen voor social distancing zijn zo bedacht dat ze natuurlijk aanvoelen. Creatief en simpel. De cirkels in het gras in Domino Park in Brooklyn bijvoorbeeld. Je zit als het ware in je eigen kleine huisje. Niet veel anders dan met je eigen handdoekje je plek markeren, toch? Of de pandaknuffels in een restaurant in Thailand. De knuffels zorgen dat de stoelen niet bezet worden op een veel vriendelijker manier dan alarmerend rood/wit plastic. De klanten vinden het gezellig. Ze voelen zich minder eenzaam.

Important Nothings

Ik leef op het moment als een personage uit een Jane Austen roman. Ik wandel elke dag met moeder langs het kanaal. Of ’s middags alleen naar de borduurwinkel in het dorp. Ik naai een zomerjurkje uit een oud laken. Ik werk in de tuin; de aardappels en de boontjes zitten al in de grond. Nuttig en het verdrijft de tijd. Ik kijk wel tv en ik heb een mobiel en een ereader. Gelukkig. Niet erg 19e eeuws. Maar toch, ik heb geen Wifi, dus geen You Tube filmpjes of podcasts nu. En ook zo min mogelijk internet op de hotspot van de telefoon. Verder is er altijd wel wat te doen. Het is niet saai.

Creatief in crisis

Blijkbaar hoeft helemaal niet alles zo te gaan zoals we het gewend zijn. Op het moment dat alles op z’n kop staat, zoals nu, dan redden we ons ermee. Dan gaan de kinderen niet naar naar school. Dan werken we vanuit huis. Dan halen we boodschappen voor de buren. We verzinnen van alles om gewoon door te leven, te werken en ons niet te vervelen. We proberen dingen. We experimenteren. Ineens blijkt dat alles niet meteen perfect hoeft te zijn. We doen eerst en kijken vervolgens wel hoe het uitpakt. En waar nodig stellen we bij. Dát is creativiteit.

Perspectief is alles

Niet zo lang geleden ontstond er ophef over de niqab, de islamitische gezichtssluier. Je zou te weinig van het gezicht zien, was in ieder geval de officiële redenatie. Nu wil iedereen zich het liefst een mondkapje voor het gezicht om zich te beschermen tegen het coronavirus. Een ander perpectief. In Amerika worden mensen, bij gebrek aan mondkapjes, opgeroepen om een bandana voor te binden. Maar jonge zwarte Amerikanen vrezen voor hun leven. Met een bandana voor zouden zij immers makkelijk voor gang members aangezien kunnen worden. Een ander perspectief, een andere reactie. Dat is een gegeven dat je ook in je voordeel kan gebruiken. Het onderzoeken van verschillende perspectieven levert je nieuwe inzichten op. Het maakt je creatiever én empathischer.

Remember to be

Elke morgen krijg ik een meditatie via de app. Remember to be grateful was de opgave van de dag. Die avond zag ik mijn moeder achter een stapel boeken. Ze bestudeerde de geschiedenis van Dedemsvaart, waar ze vandaan komt. Met veel moeite probeerde ze de veel te kleine letters te lezen. Urenlang. Het ontroerde me. Daar hebben wij dat studieuze dus van, bedacht ik. Een inzicht om dankbaar voor te zijn. Een ander dankbaar inzicht die dag was dat ik het voorlopig genoeg vind to Remember to be.

‘Ik ben niet creatief’

Hoe vaak heb ik dat niet gehoord. En toen, toen zaten we opeens in een crisis. En dan zie je politieagenten het publiek waarschuwen verkleed als een virus. Iemand verzint een mondkapje met een venster om veilig te kunnen praten met dove mensen. Een ander maakt een mondkapje van een BH. Een oude buurvrouw vertelt een spannend verhaal in de voortuin voor de buurtkinderen. En een jong stel bouwt een mini kunstmuseum voor hun woestijnrat. Mensen zijn veel creatiever dan ze zelf vaak doorhebben. Creativiteit heeft de mens altijd al door uitdagende periodes heen geholpen, ook nu. Ik hoop zo dat we dat een beetje vast houden als we weer ‘gewoon’ ons ding doen.

In thuisisolatie

Daar zit je dan, opeens met je 93 jarige moeder in thuisisolatie, in haar piepkleine bejaardenhuisje. Ze is bijna blind, bijna doof, dus ze zou compleet geïsoleerd zijn in deze situatie. We zitten gemiddeld op één ruzie per week. Dat valt dus te overzien. Ik zie mijn collega’s actief online. Daar ben ik een beetje jaloers op soms. Als zzp’er heb ik het gevoel dat ik me op mijn toekomst zou moeten voorbereiden, webinars en online workshops zou moeten geven. Ook al heb ik best wel wat tijd, het lukt me gewoon even niet. Iedereen reageert op z’n eigen manier op deze vreemde tijd. Het is allemaal ok. Samen lopen we langs het Ommerkanaal, dat wel. Elke dag, soms twee keer. En ik borduur.